El Molino,
Dag beste vrienden,
Als de maand November op de kalender verschijnt is het jaar erg gekrompen en kan men best even achterom kijken om te zien hoe de voorbije maanden weggleden op het klavier van het dagelijks leven. Dit even overzien met U allen is mijn vreugde vandaag.
Maar eerst en vooral van ganser harte dank! Samen hebben we het nog eens kunnen waar maken. U zult zien dat het de moeite loont, elkaar de hand te hebben gegeven in groot vertrouwen en hechte vriendschap met onze Boliviaanse broeders en zusters.
Enkele weken geleden kwam er bezoek en was het een gelegenheid om met hen ter plaatse te zien wat onze samenwerking betekende, nu reeds vele jaren. Ik neem U allemaal mee voor een daguitstap door de dorpjes, de projecten en alles wat er leeft om met de mensen een menselijker bestaan op te bouwen, hen te danken en hun geluk te delen.
Van het moment dat de jeep de grote baan verliet kwamen we op een zijweg, dit was vroeger een geitenpaadje. Nu, in samenwerking met allen, is het een behoorlijke baan en waar we Laureano ontmoet hebben. Deze man is de hulpverpleger van zijn dorp. Hij kreeg enkele jaren vorming in El Molino. Laureano, samen met zijn 3 jongens en enkele buren waren zij bezig de greppel langs de weg, van 5 kilometer, vrij te maken van stenen en grint want zeiden ze: “Het gaat regenen en als de greppels niet vrij zijn gaat het water de weg vernielen. Nu we een kruiwagen, schoppen en houweel hebben is het werk veel vlugger gedaan.” Na een praatje gaan we verder. Ginder in de diepte is een vrouw bezig de schapen eten te geven met het stro dat in een schuurtje kon bewaard worden. Vóór het project was dit niet zo. Enkele honderden meters verder… stop… hier is er een watervergaarbak. Zo hebben we langs alle kanten er verschillende kunnen bouwen voor de vele bronnetjes die her 
en der fris water geven voor mens en dier. In deze waterbak zitten er zelfs enkele forellen te wemelen. Bij de woning van Laureano ging de kudde juist vertrekken om hogerop te grazen. Mooie schapen, gezonde dieren, goed verzorgde wol, ja de mensen hebben geleerd hoe van hun “grote konijnen” zoals ik de schapen noem, er echte schapen van te maken.
Voor het huisje was het oudste meisje bezig met de was van de familie. Daar het zaterdag was moest Alicia niet naar school. Fier toonde ze hoe ze nu een aangepaste wasbak heeft met een kraantje erboven en stromend water. Een grote verandering voor de families, nu moeten ze niet naar de rivier met de vuile was van gans de familie, zij zijn met z’n negenen thuis. In verschillende dorpen konden we dit project realiseren. Tussendoor kruisen we kleine groentetuintjes. De mensen leerden hun dieet van: “enkel droge granen of gedroogde aardappelen”, verbeteren 
met verse groentjes uit eigen tuin. Elk jaar verkopen we zoveel zaden om ganse hectaren wortelen, uien, sla en andere groenten te zaaien. De landbouwingenieur, Hernan, die de jeep voert zei met verwondering voor zichzelf: “We hebben toch gewerkt!” We vonden daar ook nog een konijnenkweek. Ja, we hebben toch gewerkt!
In het dorp waar we moesten zijn waren de mensen blij ons te zien. In hun vergaderzaal die we met hulp van U allen konden bouwen was gans de gemeenschap samen. (zulke vergaderzalen hebben we in 23 dorpen) De catechist deed het welkomstwoordje in naam van iedereen die glunderden. Ze waren fier, gelukkig, blij dat ze mochten tonen wat er allemaal veranderd was in hun leven, voor hun families. Op een weefgetouw werkte een vrouw aan een prachtige sjaal. Het vuur en de grote ketels voor het kleuren van de wol stonden klaar. Fier toonden ze de elektrische werktuigen voor het spinnen en bewerken van de wol. Buiten poseerden we even voor een foto en worden al onmiddellijk naar 
een bijgebouw geleid waar de graanmolen staat en waar de gemeenschapswinkel is; een zak bloem, een zak suiker, rijst, maïsmeel, zeep, lucifers enz. Nu moeten ze geen honderd kilometer meer gaan om het nodige te kopen. Daarnaast is de douche met zonne-energie geplaatst en even verder nog een grote serre. Daar het nu lente is werden er juist de groenten gezaaid en tegen het dak klom er een prachtige wingerd. Buiten begon iedereen te vertellen van hoe kilometers ver ze drinkwater hebben gehaald, over de grote rivier, tot aan de huizen. Het was een lange, lange afstand, hard werk, maar nu is iedereen gelukkig, ze hebben nu water aan huis. Hier in dit dorp hebben we ook grote terrassen gebouwd en alzo de opbrengst voor hun voeding merkelijk kunnen verbeteren.
Daarna ging de tocht, samen met iedereen (op 4.040 m. hoogte), naar alle projecten die we jaar na jaar hebben kunnen verwezenlijken. Hier enkele voorbeelden. Op een akker was een boer met zijn ossen en een metalen ploeg de grond aan ’t omploegen om ons te tonen hoe gelukkig iedereen is met die metalen ploegen. Het project van dit jaar dat prachtig is. Dichtbij was er het bad voor de dieren want daar vloeit het bevloeiingskanaal voorbij. Een diep bad 
waar alle dieren; lama’s, schapen, geiten, ossen, van het dorp twee maal per jaar baden om uitwendige parasieten te doden. Om de ossen in te enten tegen mond- en klauwzeer hebben we een dwangbuis gebouwd om elk dier zonder gevaar te kunnen inenten. Daar ook in het midden van een veld was er één van de dorpsvloeren gebouwd (het project van vorig jaar). Met vreugde vertelden de mensen dat ze nu veel minder verlies hebben (vroeger soms tot 30 % van de oogst) en “We malen nu veel minder steentjes, dan voordien”. Het bevloeiingskanaal dat 11 kilometer langs is, de watervoorraad ligt veel hoger dan de velden, zorgt voor de bevloeiing van vele hectaren grond voor al de dorpjes rondom. Langs hier en langs daar kruisen we klavervelden die fris staan met lentegroen. De terrassenbouw is hier uitstekend. De mensen vertelden hoe een oudje ertoe geholpen werd om zijn eigen akkertje te maken en nu alzo eten heeft. Opmerkelijk is ook in dit dorp dat de schapen verbeterd zijn door kunstmatige bevruchting en verbeterde voeding en huisvesting. Het project van vorige jaren. In dit dorp konden we tevens een internaat bouwen opdat de jongeren van de gezinnen uit de omtrek hun middelbare school afdoen. Het kerkje dat we in deze jaren hier konden bouwen is speciaal. Een Belgische schilder kwam hier mooie schilderijen maken waarin de dorpsgenoten zichzelf in terugvinden als Barmhartige Samaritaan, of als Mana Magdalena bij het graf van de verrezen Heer, bij de brood vermenigvuldiging of met kerstmis in Bethlehem. We 
hadden een mooie dag en vele gelukkige dankbare mensen ontmoet.
Dank aan U allen in naam van de vele gezinnen en de vele eenvoudige mensen die hun leven zagen verbeteren door eigen werk en initiatief en met de steun van U. Ik dank U van ganser harte en we wensen U een vreugdevol Kerstfeest en een gezegend, vredevol Nieuw Jaar.
Mia Meermans Bolivia
